Site mimarisi nasıl planlanır?

Mimari nedir, ne değildir?

Site mimarisi tasarım değildir. Sayfaların hangi adreste durduğu, hangi sayfanın hangisine bağlandığı ve bir kullanıcının aradığını kaç tıklamada bulduğudur.

Tasarım değişir, mimari kalır. Bir siteyi yeniden tasarlamak kolaydır; adres yapısını değiştirmek yüzlerce yönlendirme demektir.

Bu yüzden mimari kararları en başta verilir ve gerekçeleri yazılır.

Dört karar

Mimari planlarken verilecek dört temel karar var.

1. Derinlik

Her sayfa ana sayfadan kaç tıklama uzakta olacak?

Pratik kural: en fazla üç. Daha derindeki sayfalar hem daha az taranır hem daha az bağlantı değeri alır. Dört, beş tıklama derinliğindeki bir sayfa, pratikte sitenin dışında kalmış gibidir.

Derinliği azaltmanın yolu sayfa sayısını azaltmak değil, ara katmanları doğru kurmaktır. Kategori sayfaları bu iş için vardır.

2. URL yapısı

Adresler hiyerarşiyi yansıtmalı ve okunur olmalı:

/teknik-seo/
/teknik-seo/tarama-butcesi/
/teknik-seo/robots-txt-kurallari/

Kaçınılacaklar:

• Tarih içeren adresler (/2026/09/20/yazi-adi/) — içerik güncellendiğinde adres yanıltıcı olur
• Kimlik numarası içeren adresler (/p?id=4821) — okunmaz ve paylaşılamaz
• Oturum veya filtre parametreleri — aynı içerik birden fazla adreste görünür

Dil ve bölge ayrımı da burada kurulur. Çok dilli sitede her dil sürümü kendi adresinde olmalı ve kendini göstermelidir.

3. Kategori sınırları

Kategori, benzer niyeti karşılayan sayfaların toplandığı yerdir. İki hata sık yapılır:

Çok geniş kategori. Her şeyi kapsayan bir kategori, hiçbir şeyi anlatmaz. Kullanıcı ne bulacağını bilemez.

Çok dar kategori. Tek ürünlük kategoriler gereksiz ara katman yaratır ve derinliği artırır.

Ölçüt: kategori, kullanıcının kendi kendine söylediği bir başlık olmalı. Kimse “diğer ürünler” diye arama yapmaz.

4. İç bağlantı düzeni

Bağlantılar mimarinin görünmez ama en belirleyici parçasıdır. İki iş yaparlar: kullanıcıyı yönlendirmek ve sayfalar arasındaki ilişkiyi makineye anlatmak.

Kurallar:

• Her sayfa ana menüden veya alt bilgiden erişilebilir olmalı
• İlgili sayfalar birbirine metin içinde bağlanmalı, liste hâlinde değil
• Bir sayfaya ne kadar çok bağlantı verilirse o kadar değerli sayılır
• Hiçbir yerden bağlantı almayan sayfa (yetim sayfa) pratikte yoktur

Kurumsal sitelerde karşılaşılan üç durum

Devralınan adres yapısı. Yıllar içinde eklenen kampanya klasörleri, tarih bazlı blog yolları ve farklı CMS’lerden kalan önekler. Temizliği görünür kazanç üretmez ama yapılmazsa diğer işler de boşa gider.

Filtre ve parametre çokluğu. E-ticaret sitelerinde aynı ürün listesi onlarca farklı adreste görünür. Kanonik adres ve parametre kurallarıyla çözülür.

Çok dilli ve çok bölgeli yapı. Her dil sürümü kendi adresinde olmalı, birbirinin kanoniği olmamalıdır. Aksi hâlde diller birbiriyle yarışır.

Mimari planlama sırası

1. Sayfa envanteri çıkarın. Hangi sayfa var, hangi soruya cevap veriyor?
2. Aynı soruya cevap verenleri birleştirin. İki sayfa birbirinin yerine geçebiliyorsa ikisi de kaybeder.
3. Hiyerarşiyi kurun. En fazla üç seviye.
4. Adresleri yazın. Okunur, kısa, hiyerarşiyi yansıtan.
5. İç bağlantı planını çıkarın. Hangi sayfa hangisine, metin içinde nasıl bağlanacak?
6. Gezinme yapılandırılmış verisini ekleyin. Kırıntı navigasyonu (BreadcrumbList) sayfanın hiyerarşideki yerini makineye söyler.

Sık yapılan hatalar

Mimariyi tasarımla karıştırmak. Tasarım yenilenir, mimari kalır. İkisini aynı projede değiştirmek riski katlar.

Derinliği görmezden gelmek. Yeni sayfa eklerken “bunu nereye koyacağız?” sorusu sorulmuyorsa, mimari kendiliğinden bozuluyor demektir.

Her aramaya ayrı sayfa açmak. Aynı niyeti karşılayan onlarca sayfa, birbirinin sıralamasını düşürür.

Adresleri sonradan değiştirmek. Her değişiklik kalıcı yönlendirme gerektirir; zincir oluşursa değer kaybı büyür.

İç bağlantıyı dekorasyon sanmak. Bağlantı, mimarinin taşıyıcısıdır. Menüye koymak yeterli değildir; metin içinde bağlamla verilmelidir.

Nereden başlanır?

Mimari, görünmediği için ihmal edilir. Oysa bir sitenin en pahalı hatası yanlış mimaridir — çünkü sonradan düzeltmek, baştan doğru yapmaktan kat kat pahalıdır.

Başlamak için gereken tek şey bir tablo: her satırda bir sayfa, her sütunda o sayfanın hangi soruya cevap verdiği. Aynı soruya iki satır cevap veriyorsa, orada birleştirme işi var demektir.

Mimari kurulduktan sonra iki konu gündeme gelir: sayfaların birbirinin yerine geçmesi (kanibalizasyon) ve sayfaların gerçekten indekslenmesi (indeksleme sorunları).

Teknik tarafın ayrıntısı için teknik SEO, bu mimarinin çok şubeli yapılara uyarlanması için yerel SEO sayfalarına bakabilirsiniz.